انديشه‌اي كه با كتاب است جاودانه مي‌شود
16/11/1397 20:38

حسن روحانی در اختتامیه سی‌وششمین جایزه کتاب‌سال بیان کرد: کتاب چیزی جز بازگوکننده اندیشه نیست. اندیشه‌ای که با کتاب است جاودانه می‌شود. مسیر اندیشه و تمدن تقریبا منحصر به کتاب است. آثار شعرا، نویسندگان و محققین در طول هزاران سال در سراسر جهان از طریق کتاب منتقل شده است و از مسیر کتاب می‌توانیم ببینیم چگونه اندیشه، تاریخ و تمدن جریان پیدا کرده است.

به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب، اختتاميه سي‌وششمين دوره جايزه كتاب‌سال جمهوري اسلامي ايران عصر امروز سه‌شنبه(16 بهمن‌ماه)با حضور حسن روحاني؛ رئيس‌جمهوري، سيدعباس صالحي؛ وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، معصومه ابتكار؛ معاون امور زنان و خانواده رياست جمهوري، سيدرضا صالحي اميري؛ رئيس كميته ملي المپيك، محسن جوادي؛ معاون فرهنگي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، محمدعلي مهدوي‌راد؛ دبيرعلمي جايزه كتاب‌سال، احمدعلي حيدري؛ دبير علمي جايزه جهاني كتاب‌سال، نيكنام حسيني‌پور؛ مديرعامل موسسه خانه‌كتاب، محمود واعظي؛ رئيس‌دفتر رياست جمهور در تالار وحدت برگزار شد.

رئيس جمهوري در اين آيين گفت: انقلاب ما بي‌ترديد قبل از سياسي‌بودن فرهنگي و اجتماعي بود؛ انقلابي كه حتما از كتاب آغاز شد. اگر آغاز نهضت اسلامي را بررسي كنيم با اعلاميه مراجع و علماي بزرگ و به‌ويژه امام راحل شروع شد.

وي افزود: انقلاب اعلاميه، انقلاب نوشتار، كلام و انقلاب كتاب و فرهنگ بود. با يك نوار كاست ما به جنگ همه رسانه‌هاي قدرتمند شاه رفتيم. امام بود كه از نجف يا از پاريس ملتي را به حركت درمي‌آورد.

رئيس‌جمهور در ادامه بيان كرد: فكر نمي‌كنم در تاريخ نهضت‌ها و انقلاب‌ها رهبري تا اين حد محبوب سراغ داشته باشيم. با يك فرمان، سخنراني و دعوت همه ملت را به خيابان مي‌كشيد اين چه قدرت عظيم و بزرگي بود كه 36 ميليون نفر در ايران با يك سخن، فرياد و ندا به خيابان‌ها مي‌آمدند.

رئيس‌جمهور دولت تدبير و اميد گفت: مردم از رژيم تا دندان مسلح هيچ هراسي نداشتند؛ رژيمي كه از نظر قدرت مادي و ظاهري بسيار برتر و غيرقابل مقايسه بود.

روحاني ادامه داد: همه قدرت‌هاي سياسي دنيا تقريبا بدون استثنا پشت‌سر رژيم ديكتاتور گذشته بودند و اين ملت بدون سلاح و با دست خالي اما با روحي بلند و اميدوار به پايان راه پيروزمندانه خود در برابر همه قدرت‌ها ايستاد و مقاومت كرد.

رئيس قوه مجريه گفت: آنچه ملت ما را پيروز كرد پيروزي نور بر ظلمت بود. آن وصفي كه قرآن راجع‌به خود دارد و مي‌گويد كتابي كه با تابش نور، ظلمت‌ها را كنار مي‌زند و اين وصف كتاب واقعي مفيد در جامعه است.

روحاني افزود: اين نور است كه طريق واقعي را نشان مي‌دهد و خطرات را بازگو مي‌كند. مسيري كوتاه، بي‌خطر و اين معني كتاب است.

وي بيان كرد: نويسندگان، انديشمندان و فرهيختگان در برابر همه مردم و همه آن‌هايي كه از انديشه و كتاب آن‌ها استفاده مي‌كنند يك وام بزرگ بر دوش دارند. كتاب چيزي جز بازگوكننده انديشه نيست. انديشه‌اي كه با كتاب است جاودانه مي‌شود. مسير انديشه و تمدن تقريبا منحصر به كتاب است. آثار شعرا، نويسندگان و محققين در طول هزاران سال در سراسر جهان از طريق كتاب منتقل شده است و از مسير كتاب مي‌توانيم ببينيم چگونه انديشه، تاريخ و تمدن جريان پيدا كرده است.

روحاني افزود: امروز در عصر و زماني هستيم كه كتاب به سوال‌ها پاسخ مي‌دهد. شايد اين پرسش‌ها مربوط به جغرافيا، شيوه زندگي، اخلاق، دين و عرفان باشد. امروز راهي نداريم كه شبهات ايجاد نشوند. اگر همه قلم‌ها شكسته شود و زبان‌ها بريده شود، همچنان مي‌توان با زبان اشاره شبهه ايجاد كرد. با هيچ سانسوري و فيلتري نمي‌توان جلوي انتشار شبهه را گرفت.

وي ادامه داد: در برابر سوال بايد پاسخ بگوييم. با امر و نهي، سوال مردم پاسخ داده نمي‌شود و شبهه آن‌ها برطرف نخواهد شد. دوران انسداد گذشته است و بايد با كتاب، عقل، دانش، گفت‌وگو و بيان، خرد، درايت، حكمت، دلسوزي، موعظه و نصيحت صحبت كنيم.

رئيس دولت تدبير و اميد بيان كرد: حتي سخن گفتن با ساير اديان و ساير اعتقادات بايد با جدال احسن باشد. خداوند از همه اديان ابراهيمي به‌عنوان اهل كتاب ياد مي‌كند و اين افتخار است كه همه اين اديان داراي كتاب هستند. بنابراين بايد با آن‌ها به بهترين شيوه و زبان، قلم صحبت و مفاهمه كنيم. راه اين است كه با بيان احسن و زيباترين شيوه به سوال و شبهه مردم پاسخ دهيم. ما اهل جدال احسن هستيم و با رقيب با اين زبان سخن مي‌گوييم نه زبان جنگ. اهل نزاع نيستيم اهل رويارويي ناصحيح و غيراخلاقي با ديگران نيستيم.

وي گفت: بعد از 40 سال كه از انقلاب گذشته است، اين دوران نشانه پختگي، آبديدگي و تجربه فراز و نشيب‌هاست. چرا گاهي با زبان بد با هم حرف مي‌زنيم. اختلاف سليقه اشكالي ندارد، پيام كتاب نيز همين است كه با يكديگر با استدلال و دليل و برهان سخن بگوييم.

رئيس دولت تدبير و اميد ادامه داد: كتاب بايد محتوا و پيام نو داشته باشد. تنها فهم و انديشه درست كافي نيست بلكه محتوا بايد با زبان و در قالب درست بيان شود. بايد درست بينديشيم و در قالب درست براي نسل امروز بيان كنيم. امروز روزي است كه ما بيشتر از گذشته به انديشمندان، صاحبان قلم و كتاب نياز داريم. انقلاب را با كتاب و فرهنگ به پيروزي رسانديم و با فرهنگ و كتاب نيز حفظ خواهيم كرد.

روحاني گفت: آن‌هايي كه مي‌خواهند با جنگ اقتصادي ما را زمين بزنند نهايتا مي‌خواهند ما را از نظر فرهنگي به عقب برانند. اگر روحيه و انگيزه را حفظ كنيم همان‌طور كه در هشت سال دفاع‌مقدس تجربه كرديم نمي‌توانند پشت فرهنگ‌ ما را به خاك بمالند.

وي با اشاره به تصميم دولت آمريكا مبني بر ايجاد مانع براي سفر نويسندگان برگزيده جايزه كتاب سال به ايران بيان كرد: در جايزه كتاب‌سال اين پيام را خوب دريافت كرديد كه امريكا چه رفتاري در مقابل ايران دارد و هرچند كه مي‌گويد قصد سويي به مردم ايران ندارد اما بايد پرسيد كه چرا مانع از سفر نويسندگان به ايران شد. آن‌ها مي‌خواهند دانش و قلم را بشكنند و تحريم كنند. آمريكا با زبان سخيف و غيرديپلماتيك حرف مي‌زند. ما با قلم پاسخ مي‌دهيم و انقلاب خود را اينگونه تضمين مي‌كنيم. بازگشت ايران به 40 سال قبل امكان‌پذير نيست؛ بازگشت ايران به سلطه امريكا امكان‌پذير نيست آن دوران سپري شده است. ملت ايران از شما اجازه نخواهد گرفت. ملت ايران در مسير پيشرو حركت مي‌كند همه آمار و ارقام طي 40 سال گذشته نشان از حركت درست ملت ايران دارد.

وي با اشاره به رشد جمعيت زنان نويسنده و دانشجو طي 40 سال گذشته بيان كرد: پيش از انقلاب سهم زنان از فضاي نويسندگي 4درصد بود اما امروز براساس اعلام وزير فرهيخته فرهنگ و ارشاد اسلامي اين ميزان به 32 درصد رسيده است و اين نشان از رشد 8برابري دارد. با وجود همه مشكلات عملكرد 40 ساله گذشته نشان از حركت درست ملت ايران دارد.

روحاني بيان كرد: امريكا مي‌خواست كه چهل‌سالگي انقلاب را نبينيم اما ايران بانشاط در سراسر كشور شاهد افتتاح صدها و هزاران پروژه بزرگ و كوچك است كه طي دو سه سال گذشته آغاز شده بود.

وي ادامه داد: كتاب و نوشتار راه پيشرفت را نشان مي‌دهد. مهم نيست كه محتوا در كاغذ و يا فضاي ديجيتال توليد شود؛ اگر به محتواي فضاي مجازي شك كرديم باز به كتاب مراجعه مي‌كنيم. كتاب كاغذي سند اصلي است. كتاب، انديشه و قلم جايگاه خود را حفظ كرده است تعالي انديشه خود را ادامه خواهيم داد و پيروزي نهايي از آنِ ما خواهد بود.

در ادامه، سيدعباس صالحي؛ وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي با تبريك ايام دهه فجر و چهلمين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي ايران گفت: اين انقلاب برخلاف ساير انقلاب‌ها، انقلاب گلوله نبود؛ بلكه انقلاب كلمه بود و اين موضوع را مي‌توان در متون منبرها، خطابه‌ها، شعرها، سروده‌ها و نوشته‌هاي به‌جا مانده از آن دوران مشاهده كرد. همين‌ موضوع انقلاب اسلامي ايران را متمايز و ممتاز مي‌كند.


وي افزود: پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران اتفاقات قابل‌توجهي در حوزه نشر و كتاب رخ داد؛ به‌طوري كه تا قبل از پيروزي انقلاب در فاصله سال‌هاي 1320 تا 1357 تنها حدود 50هزار عنوان كتاب توليد شده بود.

صالحي با بيان اينكه در فاصله سال‌هاي1357 تا 1396 حدود يك‌ميليون و 230هزار كتاب چاپ اول و مجدد منتشر شده است ادامه داد: مسير نشر كتاب در اين سال‌ها پرجهش بوده است؛ به طوري كه در دهه اول انقلاب 35هزار كتاب توليد شده بود و در دهه چهارم اين عدد به 726هزار كتاب رسيد.


وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي يادآور شد: اگر به اين جهش‌ طي چهاردهه اخير افتخار مي‌كنيم، اين جهش مديون مولفان و ناشران، همچنين كساني است كه با توليد كتاب فرصت علم‌اندوزي را فراهم كردند.
 
وي با اشاره به آمار كتاب‌هاي كاربردي و علمي نيز گفت: حدود 143هزار عنوان كتاب طي 40 سال در اين حوزه منتشر شده است كه در دهه اول انقلاب مجموع كتاب‌ها حدود 4هزار عنوان و در دهه چهارم به 88هزار عنوان رسيد كه اين آمار نشان مي‌دهد جريان علمي كشور در مسير توسعه و پيشرفت به نحو قابل توجهي با كتاب و دانش همراه بوده است.


صالحي همچنين به انتشار كتاب در حوزه علوم انساني و اسلامي اشاره و تاكيد كرد: در اين حوزه‌ها نيز مسير پرجهشي در بخش توليد داشتيم. در آمايش آماري طي 40 سال گذشته مي‌توانيم ردپاي پيشرفت علوم را در حوزه‌هاي مختلف شاهد باشيم كه يكي از اين حوزه‌ها به تغيير آمار جنسيت در حوزه كتاب مربوط است.

وي گفت: براساس اين آمار در سال 57، 96درصد مولفان مرد و تنها 4درصد زن بودند، در دهه اول انقلاب نيز 92درصد مولفان مرد و 8 درصد زن بودند اما اكنون در چهارمين دهه انقلاب اسلامي ايران 71 درصد مولفان مرد و 29درصد زن هستند. همچنين در سال 96، 68درصد مولفان مرد و 32 درصد زن بودند.


صالحي درباره حوزه داستان‌نويسي نيز عنوان كرد: در اين حوزه آمار نشان مي‌دهد فاصله بين مردان و زنان كمتر شده و تقريبا به فضاي برابر رسيده است.


وي همچنين به تقسيم‌بندي آمار موسسه خانه‌كتاب از ناشران نيز اشاره كرد و افزود: ناشران پركار يعني ناشراني كه سالانه حدود 20 تا 50 اثر توليد مي‌كنند در دهه اول انقلاب تنها 17 ناشر پركار بودند اما در دهه چهارم انقلاب تعداد آن‌ها به 600 ناشر رسيد.


صالحي درباره ناشران حرفه‌اي نيز گفت: ناشر حرفه‌اي ناشري است كه سالانه بيش از 50 عنوان كتاب توليد مي‌كند. در اين زمينه در دهه اول انقلاب ما تنها 5 ناشر حرفه‌اي داشتيم و اكنون در دهه چهارم انقلاب بيش از 286 ناشر حرفه‌اي داريم.


صالحي در پايان خاطرنشان كرد: تمام اين موضوعات نشان مي‌دهد كاروان فكر، انديشه، فرهنگ در ايران كه از كهن‌بوم ديرينگي داشته است موفق بوده و آينده ايران نيز درخشان خواهد بود.


 مهدوي‌راد در اين آئين، با گراميداشت فرارسيدن چهلمين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي ايران گفت: فرارسيدن سال‌روز انقلاب اسلامي، انقلاب آگاهي، قلم، كتاب، درايت و آزادي را تبريك مي‌گويم.

وي در تشريح گزارش برگزاري سي‌وششمين دوره جايزه كتاب سال ادامه داد: مجموعه آثار مكتوب كه از راه‌هاي مختلف در دبيرخانه جايزه كتاب‌سال بررسي شدند 52 هزار و 80 عنوان چاپ نخست بود كه در سال 96 منتشر شده بود و در مقايسه با سال گذشته اندكي افزايش داشت. در ارزيابي نخست 10هزار و 368 عنوان كتاب شناسايي و در مرحله دوم 272 عنوان كتاب شامل ترجمه، تأليف و تحقيق بررسي شدند.

مهدوي‌راد افزود: امتيازدهي به آثار به اين صورت بود كه داوران آثار تقديري را از 85 تا 95 و آثار برگزيده را از 95 تا 100 امتياز پيش‌بيني كرده بودند.

دبيرعلمي سي‌وششمين دوره جايزه كتاب‌سال با اشاره به بيست‌وششمين دوره جايزه جهاني بيان كرد: در اين جايزه 244 عنوان كتاب به مرحله نهايي راه پيدا كرد و از بين 28 عنوان كتاب 10 عنوان برگزيده منتخب شد. علاوه‌بر اين 10 عنوان اثر برگزيده و 42 عنوان تقديري امروز معرفي خواهند شد.

مهدوي‌راد با اشاره به تاثير شگرف انقلاب اسلامي بر دانش‌گستري و گسترش ابعاد تمدن اسلامي‌ـ‌انساني و تحول ميراث مكتوب گفت:‌ حركت در حوزه ميراث مكتوب هرچند مقبول نيست اما مطلوب است.

وي افزود: نعمت انقلاب، نعمت بزرگي است كه با آگاهي، آزادي، فرهيختگي و فرزانگي همراه است بنابراين پيشگيري از تحريف آن بسيار مهم است.

مهدوي راد درباره جريان داوري آثار اين دوره جايزه كتاب‌سال بيان كرد: اطمينان مي‌دهم كه داوران عزيز هرچه را كه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به‌عنوان متولي اجازه چاپ داده بود و ما مطلع شديم، بدون سوگيري ارزيابي شدند.